•  
  •  

Activistische affiche naar aanleiding van 11 juli 1918

Aldus Wikipedia was activisme de benaming voor het deel van de Vlaamse Beweging dat tijdens de Eerste Wereldoorlog via de collaboratie met Duitsland een aantal Vlaamse grieven en zelfs Vlaamse onafhankelijkheid hoopte te verwezenlijken. De Flamenpolitik van de Duitse bezettende overheid speelde een belangrijke rol bij haar ontstaan, en door allerlei vooroorlogse Vlaamse eisen in te willigen hoopten de Duitsers de Vlaamse bevolking voor zich te winnen en België te kunnen blijven beheersen. Sociaal-economisch leunde het activisme sterk aan bij het daensisme, terwijl heel wat activistische intellectuelen op cultureel vlak  het humanitair expressionisme aanhingen. Door de Duitse repressieve maatregelen die aan de bevolking werden opgelegd, konden de activisten maar op weinig sympathie rekenen bij de Vlaamse bevolking.

De Flamenpolitiek lag in oktober 1916 aan de basis van de vernederlandsing van de – toen nog volledig – Franstalige universiteit van Gent . (Al spreekt het voor zich dat deze vervlaamsing na het einde van de Eerste Wereldoorlog weer volledig ongedaan werd gemaakt.)
Een tweede verwezenlijking van de Flamenpolitik situeert zich in de uitroeping van de zelfstandigheid van Vlaanderen eind 1917. De redenen hiervoor moet men onder andere situeren in de vredesvoorstellen die door de Duitsers in 1916 werden gemaakt, en de nota van de Amerikaanse president Wilson, eind 1916, waarmee de oorlogvoerenden werden bevraagd naar hun voorwaarden om een einde te stellen aan de oorlog. Teneinde het activisme hierbij internationale legitimiteit te verschaffen, en de activisten hierbij uit naam van het Vlaamse volk te laten spreken, werd in februari 1917 door de Duitse bezettende overheid een officieus Vlaams parlement opgericht, de Raad van Vlaanderen. Deze onderhandelde met de Duitse bezettende overheid over het toekomstig statuut voor Vlaanderen. Tijdens deze onderhandeling werd op 21 maart de bestuurlijke scheiding tussen Vlaanderen en Wallonië ingevoerd. Op 22 december 1917 riep de Raad van Vlaanderen de zelfstandigheid van Vlaanderen uit.

Naar aanleiding van 11 juli volgend op deze zelfstandigheidsverklaring, dus in 1918, werd in bezet Kortrijk met onderstaande affiche een groots opgezette herdenkingsprocessie naar de Groeningekouter aangekondigd. Tijdens deze plechtigheid werden tevens Vlaamse krijgsgevangen en deserteurs ingeschakeld en ‘opgevoerd’ ten voordele voor de zaak van de activisten.
Het beeld op deze affiche werd door de activisten midden 1918 gebruikt om de Vlaamse ontvoogding te symboliseren. Onder de titel “Vlaanderen is vrij” lezen we:
Na 87 jaar verknechting in het “Belgisch vaderland”, aan verbastering en ontaarding ten prooi, bevolen in eene vreemde taal, bestolen tot op de huid door Walen en Franskiljons, zoo heeft de Vlaming thans zijne slavenketens verbroken. Opnieuw treedt hij nu met breeden stap in de rij der vrije volkeren, de vastberaden blik gericht op de toekomst, als keurkamper der vrijheid de lenden omgord met de leeuwenvaan der moedige voorvaderen. Vlamingen! Hoog de harten! Juicht om Vlaanderen’s zelfstandigheid!

Het einde van het activisme viel samen met het einde van de Eerste Wereldoorlog. Op 11 november 1918 en volgende dagen, werden huizen van activisten geplunderd en vaak door een woedende menigte in brand gestoken. De leiders werden gearresteerd of gingen in ballingschap. Deze laatsten werden meestal bij verstek ter dood veroordeeld.

DSC02462

Activistische affiche naar aanleiding van 11 juli 1918

Leave a Reply